Τι απέγινε η Έλι

Darbareye Elly (About Elly, Τι απέγινε η Έλι), 2009

Σκηνοθεσία: Ασγκάρ Φαραντί

Πρωταγωνιστούν: Γκολνσιφτέ Φαραανί, Σαχάμπ Χοσεϊνί

 

Ιράν. Μια ωραία παρέα ζευγαριών με τα παιδιά τους πηγαίνει σε ένα παραθαλάσσιο σπίτι για να περάσει ένα ευχάριστο διήμερο. Μοναδικοί εργένηδες στην παρέα ο Άχμεντ και η Έλι, που η παρέα προσπαθεί να φέρει πιο κοντά… Όλα κυλούν ευχάριστα και με κέφι, μέχρι που η Έλι εξαφανίζεται. Τους άφησε κι έφυγε χωρίς αντίο; Πνίγηκε μήπως καθώς προσπαθούσε να σώσει ένα από τα παιδιά που έπεσε στη θάλασσα; Και ποια είναι τελικά η Έλι; Η παρέα φαίνεται να μην ξέρει πολλά για αυτήν. Η αγωνία μεγαλώνει και η αποκαλύψεις που αρχίζουν να γίνονται σταδιακά προκαλούν ένταση στην παρέα.

Το "Τι απέγινε η Έλι" είναι ένα καταπληκτικό παράδειγμα για τους φανατικούς χολιγουντιανούς σινεφίλ ότι υπάρχει υπέροχο σινεμά και έξω από τα σύνορα της Αμερικής. Κοινώς, για τους πλέον δύσπιστους: μην τρομάζετε που η ταινία είναι ιρανική.  Το "Τι απέγινε η Έλι" είναι μια πολύ δυνατή ταινία, που ξεκινάει με χαλαρούς ρυθμούς και αρχίζει σιγά-σιγά να ξεδιπλώνεται με τρόπο απρόβλεπτο, ενδιαφέρον, αναπάντεχο.

Πολύ πριν ο Ασγκάρ Φαραντί τραβήξει τα βλέμματα των απανταχού θεατών και κριτικών με το "Ένας χωρισμός", είχε δώσει ήδη το κινηματογραφικό του στίγμα με ταινίες σαν αυτήν. Το "Τι απέγινε η Έλι" δεν είναι "Ένας χωρισμός" ούτε γνώρισε την ίδια επιτυχία, αλλά έχει σίγουρα πολλά κοινά στοιχεία. Πέρα από το γεγονός ότι ο Φαραντί ξέρει να γυρίζει ταινίες άρτιες από όλες τις απόψεις, το πιο δυνατό του χαρτί είναι ένα: το σενάριο. Ό,τι είναι η ταινία, είναι το σενάριο. Ο Φαραντί παίρνει μικρές καθημερινές ιστορίες, φαινομενικά ασήμαντες, και τις ξεδιπλώνει αργά, δημιουργώντας αναπάντεχες προεκτάσεις και προχωρώντας σε πολλά επίπεδα. Η πλοκή εξελίσσεται με τρόπο ευφυή και με συνεχώς καινούργια στοιχεία, εκπλήσσοντας τον ανυποψίαστο θεατή, και προκαλώντας στους ήρωες ένα ψυχολογικό ξεγύμνωμα.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του "Τι απέγινε η Έλι" -και των ταινιών του Φαραντί γενικά- είναι ο ρεαλισμός. Εδώ δε χρειαζόμαστε εφέ ούτε κόλπα εντυπωσιασμού ούτε μυστήρια πλάνα ούτε ένα δυνατό όνομα στο καστ: η ταινία σε κρατάει με κομμένη την ανάσα γιατί αυτό που βλέπεις είναι δυνατό χάρη στην απλότητα του -θα μπορούσε να συμβεί σε οποιονδήποτε και οπουδήποτε. Και γι' αυτό, λοιπόν, δεν έχει καμία σημασία που η ταινία είναι ιρανική: θα μπορούσε να είναι ταινία οποιασδήποτε χώρας με μια υπόθεση που θα μπορούσε να συμβεί σε οποιαδήποτε χώρα.

Και φυσικά είναι και το άλλο: όπως και στο "Ένας χωρισμός", ο Φαραντί αρέσκεται στο να παίζει με την έννοια του σωστού και του λάθους. Του ηθικού και του ανήθικου. Της αλήθειας και τους ψέματος. Και το δίλημμα αυτό το παρουσιάζει στις τόσο απλές και καθημερινές του διαστάσεις, που φαντάζει πλέον βαθιά ανθρώπινο και τραγικό. Τελικά, αυτό είναι που σε αγγίζει και σε συγκινεί στη συγκεκριμένη ταινία.

12 χρόνια μαθητής

Ξεκίνησαν τα σχολεία και μαζί με αυτά ξεκίνησε και αυτός ο μακρόχρονος εφιάλτης που σε θέλει δώδεκα χρόνια να κάθεσαι στα θρανία για να μάθεις πράγματα που δήθεν θα σε κάνουν ολοκληρωμένη προσωπικότητα.

Εντάξει, δεν ήταν άχρηστα όλα όσα μάθαμε στο σχολείο, αλλά ας πούμε ότι κατά ένα πολύ μεγάλο ποσοστό δεν ήταν χρήσιμα. Όχι τόσο χρήσιμα ώστε να φάμε δώδεκα χρόνια, και μετά να είμαστε άνεργοι, φτωχοί και παράλληλα και με έλλειψη ουσιαστικής παιδείας, όπως εξάλλου αποδεικνύεται καθημερινά από την ίδια την πραγματικότητα.

Το πιο αστείο της υπόθεσης είναι ότι οι μαθητές που δε διάβαζαν ποτέ μα ποτέ στο σχολείο δεν κατέληξαν απαραιτήτως αμόρφωτοι ή ακαλλιέργητοι ούτε απέτυχαν όλοι επαγγελματικά, αλλά πολλοί από αυτούς, αποδεσμευμένοι ίσως από το άγχος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή της "καλής δουλειάς" στράφηκαν αλλού, ανέπτυξαν τις ικανότητες τους, επιστράτευσαν τη φαντασία τους και τώρα περνάνε ζάχαρη. Οι πολύ καλοί και τυπικοί και μονίμως διαβασμένοι μαθητές επίσης δεν είναι σήμερα οι πιο μορφωμένοι ούτε είναι σε όλες τις περιπτώσεις -κατά αδικία της κοινωνίας;- επαγγελματικά αποκατεστημένοι.

Δεν μπορεί ωστόσο να μη μου φανεί αστείο ότι πολλοί από αυτούς που πέρασαν τέλεια μαθητικά χρόνια επειδή δεν είχαν το άγχος του διαβάσματος έχουν προοδεύσει και εξακολουθούν να περνούν τέλεια, σε αντίθεση με αυτούς που έφαγαν δώδεκα χρόνια χωμένοι στα βιβλία για να υποφέρουν τώρα στην ουρά του ΟΑΕΔ.

Τώρα πάντως που όλες οι ισορροπίες στην κοινωνία μας έχουν ανατραπεί και έχει καταρρεύσει ο μύθος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της "καλής δουλειάς", θέλω να δω προς ποια κατεύθυνση θα προσπαθήσουν να στρέψουν οι γονείς τα παιδιά τους. Τώρα πλέον που φάνηκε περίτρανα ότι δε χρειάζεται ΟΛΟΙ οι μαθητές να πηγαίνουν πανεπιστήμιο, τι θα κάνουν οι γονείς; Και με τι θα κοκορεύονται από εδώ και στο εξής; Αυτό το τελευταίο, θέλω πολύ να το δω.

Καλλιτεχνικό Ημερολόγιο 2016, τοβιβλιο.net

Αποκαλόκαιρο

Κι εσείς φωνές του θέρους που σιγήσατε

μπροστά στον ψίθυρο

ενός χωραφιού με στάχυα,

απομεσήμερο

με τη μοναχική συκιά

να απλώνει ικετευτικά τα κλαδιά της,

καλοκαίρι

με έναν καθρέφτη στο χέρι

που σε βουτάει σε παράλληλους κόσμους,

ω φθινόπωρο

που περιμένεις στο υγρό σου πένθος να θάψεις

ό,τι από καιρό

αντιστέκεται να πεθάνει.

 

Ολόκληρο το Καλλιτεχνικό Ημερολόγιο 2016 απο τοβιβλιο.net εδώ: Καλλιτεχνικό Ημερολόγιο 2016