Τελειομανής, προσεκτικός, με έμφαση στη λεπτομέρεια, ο σκηνοθέτης που μας συστήθηκε με το "American Beauty" και μας κράτησε ζωντανό το ενδιαφέρον με τις επόμενες ταινίες του, γεννήθηκε την 1η Αυγούστου του 1953.

 

Ο Sam Mendes είναι ειδική περίπτωση σκηνοθέτη, κι αυτό γιατί κατάφερε αυτό που δεν έχουν πετύχει παρά ελάχιστοι σκηνοθέτες στην ιστορία του κινηματογράφου: έκανε πάταγο από την πρώτη του κιόλας ταινία. Το 1999 ήταν η χρονιά του "American Beauty": βραβεία, Όσκαρ, αποθεωτικές κριτικές -και όχι άδικα. Ο Mendes με την πρώτη του αυτή σκηνοθετική δουλειά κατάφερε να κερδίσει κοινό και κριτικούς, να μας χαρίσει ένα αριστούργημα και να δώσει ένα πολύ ξεχωριστό σκηνοθετικό στίγμα.

Έκτοτε, μας έδωσε άλλες έξι ταινίες, όλες ενδιαφέρουσες, όλες μαεστρικά σκηνοθετημένες, όλες άξιες λόγου: "Road to perdition", "Jarhead", "Revolutionary Road", "Away We Go" και φυσικά οι ταινίες James Bond "Skyfall" και "Spectre" που τον έφεραν δυναμικότερα από ποτέ στο επίκεντρο.

Αν έπρεπε να αποδώσουμε ένα επίθετο για κάθε σκηνοθέτη, για τον Mendes νομίζω θα διαλέγαμε το εξής: τελειομανής. Ο Mendes για κάθε του ταινία δημιουργεί ένα μικρό σύμπαν, στο οποίο τοποθετεί πολύ προσεκτικά ένα-ένα τα κομμάτια της κάθε σκηνής μέχρι να μας παραδώσει ένα άψογο αποτέλεσμα, χωρίς ψεγάδια, χωρίς ατέλειες, χωρίς παραφωνίες.

Ωστόσο, ο Sam Mendes παραμένει μέχρι σήμερα ο σκηνοθέτης του "American Beauty" -καμιά από τις υπόλοιπες ταινίες του δεν κατάφερε να φτάσει -πολύ περισσότερο να ξεπεράσει- το καλλιτεχνικό επίπεδο αυτής της πρώτης. Γιατί μπορεί η αρτιότητα να είναι το ζητούμενο του για κάθε του ταινία, όμως στο "American Beauty" είχε προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα.

Αν η πρώτη του αυτή ταινία έφτασε να είναι η πιο πολυσυζητημένη του 1999 και κάτοχος πέντε Όσκαρ αυτό μάλλον οφείλεται -μεταξύ άλλων- στην καθαρή της ατμόσφαιρα. Το σύμπαν του "American Beauty" είναι τόσο τακτοποιημένο, τόσο καλοστημένο, που καταντάει ψυχρό και αποστειρωμένο, σχεδόν ψυχαναγκαστικό. Όμορφα πλάνα, καλοσυγυρισμένα δωμάτια, προσεκτικές κινήσεις των ηρώων, τάξη και απλότητα. Η αίσθηση αυτή που αποπνέει η ταινία ταιριάζει υπέροχα με τον κυνισμό των ηρώων και από την άλλη, κατά έναν ειρωνικό τρόπο, έρχεται κόντρα στα θυελλώδη συναισθήματα των χαρακτήρων της και στα μεγάλα υπαρξιακά ζητήματα που διαπραγματεύεται το φιλμ.

Ο Mendes μάς δίνει μια πολύ δυνατή ιστορία, αλλά δε φωνάζει για αυτήν. Μας ταρακουνάει, αλλά το κάνει με έναν τρόπο ήρεμο, πράο, αργό, σαν να σηκώνει τα χέρια ψηλά, σαν να μην ευθύνεται αυτός για τα συναισθήματα που μας δημιουργεί η ταινία. Αυτός απλώς κρατάει τα νήματα και τα πάντα κινούνται ρυθμικά από μόνα τους, σαν ένα καλοκουρδισμένο ρολόι.

Σε καμία από τις άλλες του ταινίες δε συναντούμε σε τόσο μεγάλο βαθμό την τακτοποιημένη αυτή απλότητα, εκτός από το "Revolutionary Road". Η πολυσυζητημένη επανένωση των Leonardo DiCaprio και Kate Winslet τους έφερε σε ένα κοινωνικό δράμα των 50s, στο οποίο οι ήρωες προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στις υπαρξιακές τους αναζητήσεις και τη ρουτίνα της καθημερινότητας. Βαδίζοντας στα σκηνοθετικά χνάρια του "American Beauty" και αναπλάθοντας κάτι από εκείνη την ατμόσφαιρα, έχουμε ένα φιλμ με δυνατές ερμηνείες, άψογα πλάνα, πολύ δυνατό story. Πραγματικά, πρόκειται για μια ταινία χωρίς λάθη και χωρίς ατέλειες. Παρόλ' αυτά, δυστυχώς, η ταινία δεν πείθει, δε συγκινεί, δεν κερδίζει τις εντυπώσεις.

Ο Sam Mendes αξίζει να συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πιο χαρισματικούς σκηνοθέτες του Hollywood. Σε αυτούς που ξεχωρίζουν, σε αυτούς που έχουν το προσωπικό τους σκηνοθετικό ύφος. Ίσως όμως να ανέβασε από την αρχή τον πήχη πολύ ψηλά. Και θα θέλαμε πολύ να τον δούμε να τον φτάνει και να τον ξεπερνάει.

(Αναδημοσίευση απο το artcoremagazine.gr)

 

Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (Οι Τρεις Πινακίδες Έξω από το Έμπινγκ, στο Μιζούρι), 2017

Σκηνοθέτης: Martin McDonagh

Παίζουν: Frances McDormand, Woody Harrelson, Sam Rockwell

Η Μίλντρεντ θεωρεί ότι η αστυνομία δεν κάνει τίποτα για να πιάσει τον δολοφόνο της κόρης της, η οποία βιάστηκε και δολοφονήθηκε πριν από εφτά μήνες. Για να ταρακουνήσει την αστυνομία, γράφει προκλητικά μηνύματα σε τρεις διαφημιστικές πινακίδες. Η οικογένεια της, η αστυνομία και γενικά η μικρή πόλη του Έμπινγκ, στο Μιζούρι θα αντιδράσει με διάφορους τρόπους.

Η ταινία που τράβηξε τα πιο επαινετικά σχόλια των σινεφίλ για το 2017 και που θα έπρεπε -κατά την άποψη πολλών- να είχε κερδίσει και το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας δικαιώνει τη φήμη της και στέκεται πάνω από αυτήν.

Οι Τρεις Πινακίδες θα μπορούσαν να είχαν ξεγλιστρήσει στην ευκολία -και στην παγίδα- του αστυνομικού θρίλερ, αλλά δεν είναι αυτός ο στόχος τους. Πολύ περισσότερο ενδιαφέρονται να εστιάσουν στους ήρωες, στα συναισθήματα τους, στην εξέλιξη τους και στο πόσο επηρεάζονται όλοι -ο καθένας με διαφορετικό τρόπο- από την κίνηση της πρωταγωνίστριας να τοποθετήσει προκλητικά μηνύματα σε τρεις τεράστιες πινακίδες.

Η ταινία ρίχνει μια πολύ διεισδυτική ματιά στο τι συμβαίνει σε μια μικροκοινωνία, με τις ζήλιες, τα κουτσομπολιά, τις προστριβές, τις παρεξηγήσεις, την ψυχοσύνθεση του καθενός, παίρνοντας ως αφετηρία -πάντα- το θέμα των πινακίδων. Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι -που καθιστά την ταινία και άκρως ρεαλιστική- είναι οι αντιδράσεις του κάθε ήρωα σε όσα συμβαίνουν, μέσα από μια αλληλένδετη αλληλουχία γεγονότων που τους επηρεάζει και τους αλλάζει. Αυτό φυσικά επιτυγχάνεται χάρη στις καταπληκτικές ερμηνείες των πρωταγωνιστών, ειδικά της Frances McDormand και του Sam Rockwell οι οποίοι δίνουν πραγματικό ρεσιτάλ ηθοποιίας.

Οι Τρεις Πινακίδες είναι μια έξυπνη ταινία, με τις ενδιαφέρουσες εξελίξεις και τα κωμικά και δραματικά στοιχεία στα σημεία που πρέπει, που δεν είναι υποκύπτει σε κανένα κλισέ. Και πάνω απ' όλα είναι μια πρωτότυπη ταινία, η οποία καταφέρνει με πολύ απλά μέσα να θίξει ένα θέμα ασυνήθιστο. Από τα καλύτερα που είδαμε στο σινεμά τα τελευταία χρόνια.

Monsieur Lazhar (Ο εξαιρετικός κύριος Λαζάρ ), 2011

Σκηνοθεσία: Philippe Falardeau

Παίζουν: Mohamed Fellag, Sophie Nelisse

Σε ένα καναδικό σχολείο, μια δασκάλα αυτοκτονεί μέσα στην σχολική αίθουσα. Ως αντικαταστάτης της έρχεται ο κύριος Λαζάρ, ο οποίος προσπαθεί να χειριστεί το λεπτό αυτό ζήτημα, την ίδια στιγμή που αντιμετωπίζει προβλήματα και στην προσωπική του ζωή.

Μια ταινία που αναλαμβάνει πολλά θέματα να πραγματευτεί και που δίνει πλούσια τροφή για συζήτηση μετά τους τίτλους του τέλους. Ο θάνατος, η αντιμετώπιση του από άτομα νεαρής ηλικίας, το εκπαιδευτικό σύστημα, τα όρια μεταξύ διδασκαλίας και διαπαιδαγώγησης είναι μερικά μόνο από τα θέματα που θίγονται. Ποιο είναι εν τέλει το σωστό και το λάθος; Πότε πρέπει να φανερώνονται τα συναισθήματα και πότε να αποκρύπτονται; Πόσο επιτρέπεται να πλησιάσει ένας δάσκαλος με τους μαθητές του; Τι σημάδια αφήνει πίσω του ένας άδικος θάνατος; Πολλά ερωτήματα, στα οποία η ταινία δεν ενδιαφέρεται να δώσει απαραίτητα τις απαντήσεις, αφήνονται περισσότερο στην κρίση του θεατή.

Παρά την πολυεπίπεδη πλοκή και το -εκ των πραγμάτων- δύσκολο θέμα της, η ταινία δε φαίνεται να χάνεται μέσα στην ίδια της την ιστορία, αλλά καταφέρνει να κρατήσει τις ισορροπίες με ακροβατική δεινότητα.

Συναισθηματικές εξάρσεις δεν υπάρχουν, ούτε ξεσπάσματα και κορυφώσεις -ούτε καν μελοδραματισμοί και κλισέ (και χαιρόμαστε που δεν πρόκειται για χολιγουντιανή παραγωγή, γιατί θα είχε πέσει χωρίς αμφιβολία σε αυτήν την παγίδα). Όσο βαθύ και πολύπλοκο είναι το θέμα της, άλλο τόσο η ταινία παραμένει λιτή και νηφάλια και ως εκ τούτου και απόλυτα ρεαλιστική.

Η ταινία ήταν υποψήφια για Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης Ταινίας (αλλά έχασε από το "Ένας χωρισμός").

Downsizing (Μικρόκοσμος), 2017

Σκηνοθέτης: Alexander Payne

Παίζουν: Matt Damon, Christoph, Waltz, Hong Chau

Μια ομάδα επιστημόνων, για να αντιμετωπίσει την καταστροφή του πλανήτη λόγω υπερπληθυσμού, καταφέρνει ένα απίστευτο επίτευγμα: μπορεί να περιορίσει το μέγεθος ενός ανθρώπου σε μόλις δέκα εκατοστά. Πολλοί είναι αυτοί που σπεύδουν να μικρύνουν, καθώς με τα χρήματα που διαθέτεις στον κανονικό κόσμο, στον μικρόκοσμο είσαι πλούσιος. Έτσι θα πάρει την απόφαση να μικρύνει και ο Paul Safranek (Matt Damon), αλλά τελικά η ζωή του στον μικρόκοσμο δε θα εξελιχτεί όπως το περίμενε.

Πανέξυπνη ιδέα και φιλόδοξο κινηματογραφικό σχέδιο, στο οποίο ο σκηνοθέτης επιδιώκει να χωρέσει ένα σωρό μηνύματα: κοινωνικά, υπαρξιακά, περιβαλλοντικά. Παρόλ' αυτά, η ταινία μοιάζει να χάνεται μέσα στην ίδια της την πλοκή, καθώς αδυνατεί να διαλέξει κάποια από τις κατευθύνσεις που έχει ανοίξει και τελικά παύει να έχει συγκεκριμένο στόχο. Το δομικό αυτό πρόβλημα προέρχεται προφανώς από το γεγονός ότι προοριζόταν για σειρά και όχι για τη μεγάλη αίθουσα, αλλά καθώς φαίνεται χρειαζόταν τελικά περισσότερη επεξεργασία.

Παρά το δυναμικό και ενδιαφέρον ξεκίνημα, η ταινία κατρακυλά αργά και σταθερά, για να καταλήξει σε ένα φινάλε εντελώς ανέμπνευστο. Οι χαρακτήρες είναι ελαφρώς σχηματικοί και δεν προχωρούν στην εμβάθυνση που θα έπρεπε. Στα συν της ταινίας, εκτός από την υπόθεση της, είναι το χιούμορ της, καθώς και το γεγονός ότι -ενώ το θέμα προσφέρεται- δεν καταφεύγει στην εύκολη λύση του εντυπωσιασμού και των οπτικών εφέ.

Η Angelina Jolie δεν έκανε το εκρηκτικό ξεκίνημα, όπως έχουν κάνει άλλοι ηθοποιοί που από τις πρώτες τους ταινίες κέρδισαν κριτικούς και κοινό. Ξεκίνησε μάλλον δειλά, κατάφερε μετά από λίγα χρόνια να αποδείξει την αξία της, την οποία βέβαια κατά καιρούς μάλλον …"ακυρώνει" πρωταγωνιστώντας σε φρενήρεις περιπέτειες που αψηφούν κάθε φυσικό νόμο. Ιδού μερικές από τις καλύτερες ταινίες της.

Gia, του Michael Cristofer (1998)

Μετά από μερικές όχι και τόσο επιτυχημένες κινηματογραφικές εμφανίσεις, η Jolie πρωταγωνιστεί στην ταινία "Gia", τη βιογραφία ενός top model των 70s που πεθαίνει από ναρκωτικά. Ο ρόλος της ταίριαζε γάντι και η ερμηνεία της τράβηξε τα βλέμματα για τα καλά.

 

The bone collector, του Phillip Noyce (1999)

Ο "Συλλέκτης οστών" είναι από τα καλά αστυνομικά θρίλερ των 90s που βλέπονται ξανά και ξανά και τα αγαπάμε. Η Jolie, ως συμπρωταγωνίστρια του Denzel Washington, δίνει μια αξιοπρεπέστατη ερμηνεία, χωρίς να προμοτάρει καθόλου την εξωτερική της εμφάνιση, όπως την είδαμε πολλάκις να κάνει στην μετέπειτα πορεία της.

 

Girl, interrupted, του James Mangold (1999)

Η ερμηνεία της εδώ ήταν τόσο καλή, που δικαίως τράβηξε τα βλέμματα από την πρωταγωνίστρια Winona Ryder. Ο ρόλος της ως τρόφιμος ψυχιατρείου της επέτρεψε να βγάλει προς τα έξω όλη της την πληθωρικότητα και εκκεντρικότητα, με αποτέλεσμα να κερδίσει το Όσκαρ Β' Γυναικείου Ρόλου.

 

Lara Croft: tomb raider, του Simon West (2001)

Εδώ προφανώς ξεκινάει ένα μεγάλο κεφάλαιο για την Jolie που λέγεται action movies. Η αγαπημένη ψηφιακή Lara Croft πήρε σάρκα και οστά και βρήκε την καλύτερη κινηματογραφική της έκφραση στην Angelina Jolie, η οποία έχει απόλυτα το ελεύθερο να επιδείξει τα χαρίσματα της και να κάνει τα …ακροβατικά της!

 

Original Sin, του Michael Cristofer (2001)

Αυτή η ταινία δυστυχώς δεν εκτιμήθηκε ιδιαίτερα, παρόλο που έχει πιασάρικο story και συμπρωταγωνιστή τον Antonio Banderas. Και φυσικά έχει την Angelina που ξέρουμε και αγαπάμε: αισθησιακή, δυναμική και συνάμα τρυφερή.

 

Taking Lives, του D.J. Caruso (2004)

Τα αστυνομικά θρίλερ της πάνε πολύ τελικά και κρίμα που δεν τη βλέπουμε συχνότερα σε αυτό το είδος. Ενδιαφέρον και απρόβλεπτο το "Taking Lives" και με καλή χημεία με τον συμπρωταγωνιστή της, Ethan Hawke.

 

Alexander, του Oliver Stone (2004)

Η κινηματογραφική μεταφορά της ζωής του Μεγάλου Αλεξάνδρου ήθελε για μητέρα του μεγάλου στρατηγού μια γυναίκα δυναμική, μυστηριώδη και ολίγον δεσποτική, με την οποία να υπάρχει και ένα …οιδιπόδειο. Καμία λοιπόν δε θα ήταν καλύτερη στο ρόλο από την Jolie (αν και για να λέμε την αλήθεια, δεν έμοιαζε με μητέρα του Colin Farrell, μιας κι έχουν την ίδια ηλικία…).

 

Mr. & Mrs. Smith, του Doug Liman (2005)

Από τα συνηθισμένα action movies της Jolie όπου οι σφαίρες πέφτουν βροχή, αλλά το προτιμάμε από τα άλλα γιατί είναι πιο πρωτότυπο ως προς την υπόθεση του, πιο ανάλαφρο και πιο χαριτωμένο. Και επειδή έχει για συμπρωταγωνιστή τον Brad Pitt, με τον οποίο ταίριασαν τέλεια στην οθόνη, αλλά, όπως όλοι ξέρουμε, μετά από αυτήν την ταινία ταίριασαν και εκτός οθόνης.

 

Changeling, του Clint Eastwood (2008)

Αν μιλήσουμε για την κορυφαία ερμηνεία της Jolie η οποία θα μας κάνει να σκεφτούμε ότι χαραμίζει το ταλέντο της σε περιπέτειες, τότε θα επιλέξουμε αυτήν εδώ την ταινία. Υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Clint Eastwood, υποδύεται μια μάνα που χάνει το παιδί της και κάνει αγώνα για να το βρει. Η ταινία είχε περιθώρια βελτίωσης, η ερμηνεία όμως ήταν άψογη, γι' αυτό και κατέληξε στην υποψηφιότητα για το Όσκαρ Α' Γυναικείου Ρόλου.

 

The Tourist, του Florian Henckel von Donnersmarck (2010)

Ναι, σε γενικές γραμμές άλλη μία περιπέτεια με την Jolie να παίρνει ωραίες πόζες και να υπερνικά όλα τα εμπόδια, αλλά αρκετά ενδιαφέρουσα. Είναι γυρισμένη σε ωραία μέρη, έχει για συμπρωταγωνιστή τον Johnny Depp και έχει και κάποιες ωραίες ανατροπές. Για το είδος της, ό,τι πρέπει.

Ανδημοσίευση απο το περιοδικό Artcore