Μια καταβύθιση στα μύχια του έρωτα, μια περιπλάνηση στις πτυχές της Ιστορίας και ήρωες που έρχονται σε επαφή με το "θηρίο" μέσα τους

Της Χρυσάνθης Ιακώβου/ Αναδημοσίευση απο το Fractal

Ένας άντρας, που έχασε πρόσφατα τη γυναίκα του, θα συναντήσει σε ένα ξενοδοχείο της Κρακοβίας μία νεαρή Ιταλίδα, για την οποία θα αισθανθεί μια παράξενη έλξη. Παράλληλα με την ιστορία των δύο αυτών ηρώων θα αρχίσουν να ξετυλίγονται κι άλλες ιστορίες από το παρελθόν τους, οι οποίες φτάνουν στα μέσα του 20ου αιώνα και μας ταξιδεύουν από τη Χίο μέχρι τη Συρακούσα.

Οι "Θηριόμορφοι" της Έλενας Μαρούτσου δεν είναι απλώς ένα πολύ ενδιαφέρον μυθιστόρημα, αλλά ένα βιβλίο στο οποίο συναντιούνται δύο μορφές τέχνης, παρασέρνοντας τον αναγνώστη σε μία γνήσια καλλιτεχνική εμπειρία. Εκτός από το ότι πρόκειται για μια ιδιαίτερα φροντισμένη έκδοση (σπάνια συναντά κανείς τέτοια βιβλία: μεγάλο ως προς το μέγεθος, εξαιρετική ποιότητα χαρτιού, καλή εκτύπωση), το κείμενο εναλλάσσεται με τις φωτογραφίες της Πολωνής εικαστικού Laura Makabresku. Και όχι μόνο εναλλάσσεται, αλλά και συνδιαλέγεται μαζί τους: η κάθε φωτογραφία σχετίζεται με συγκεκριμένα σημεία της πλοκής, οπτικοποιώντας έτσι την ιστορία και συμβάλλοντας στην ονειρική ατμόσφαιρα του βιβλίου.

Η Έλενα Μαρούτσου προχωρά ένα βήμα παραπέρα και εντάσσει την τέχνη, με τρόπο έμμεσο αλλά εύστοχο, σε ολόκληρη την αφηγούμενη ιστορία: ο κεντρικός ήρωας έχει πάθος με τη λογοτεχνία και είναι συγγραφέας, η κεντρική ηρωίδα είναι ηθοποιός και η ξαδέρφη της φωτογράφος και το ίδιο συμβαίνει και με τα υπόλοιπα πρόσωπα του βιβλίου. Οι τέχνες με τις οποίες ασχολούνται τα πρόσωπα του μυθιστορήματος δεν είναι απλώς η εργασία τους, το επάγγελμα τους, αλλά μέρος της ταυτότητάς τους, αποτέλεσμα της ψυχοσύνθεσής τους, ή η διέξοδός τους.

Ο κεντρικός όμως άξονας γύρω από τον οποίο ξετυλίγεται η υπόθεση είναι ο έρωτας και το σεξ. Η συγγραφέας προσεγγίζει και διερευνά το θέμα από κάθε πιθανή σκοπιά: ομοφυλοφιλικός έρωτας, σαδομαζοχιστικός, έρωτας χωρίς ανταπόκριση, πληρωμένος, έρωτας με τη βία. Όλες οι ιστορίες που καταγράφονται στο βιβλίο καταλήγουν κάποια στιγμή, αργά ή γρήγορα, σε κάποιον έρωτα ή σε κάποια σεξουαλική επαφή που καθόρισε/στιγμάτισε/διαμόρφωσε τη ζωή των ηρώων.

Ενδιαφέρον είναι το παιχνίδι που κάνει η συγγραφέας με την ταύτιση ανθρώπων και ζώων (εξ ου και ο τίτλος). Τα ζώα -και ειδικά τα πουλιά- είναι πανταχού παρόντα στο βιβλίο με τρόπους είτε προφανείς είτε κεκαλυμμένους. Από την ηρωίδα που ενώθηκε συναισθηματικά με μία αλεπού, από την ξαδέρφη-φωτογράφο που φιλοξενούσε στο σπίτι της πουλιά σε κλουβιά, μέχρι την κεντρική ηρωίδα που έχει ένα πουλί για τατουάζ και μέχρι την καλόγρια που έτρεξε και τα ράσα της ανέμισαν σαν φτερά καρακάξας, η συγγραφέας χρησιμοποιεί έντεχνα την έννοια του ζώου είτε για να τονίσει τα "πρωτόγονα" ένστικτα των ηρώων της είτε να προσδώσει μυστηριακή ατμόσφαιρα στις ιστορίες της είτε για να συνδέσει τα γεγονότα και να τα εντάξει σε ένα ευρύτερο σύνολο όπου όλα στη φύση αλληλεπιδρούν.

Η πολυεπίπεδη αφήγηση των "Θηριόμορφων" μάς πάει μπρος και πίσω με γρήγορες εναλλαγές, χωρίς όμως να κουράζει ή να μπερδεύει, και αξιοποιεί τόσο το παρελθόν των ηρώων όσο και το ιστορικό παρελθόν των χωρών στις οποίες τοποθετείται η δράση. Έτσι δημιουργείται ένα ατελείωτο ψηφιδωτό από πρόσωπα, συναισθήματα, δράματα, ιστορικές πληροφορίες, γεγονότα, που δίνει στο βιβλίο έναν γάργαρο ρυθμό και μια νότα παιχνιδιάρικη ή μελαγχολική κατά περίσταση.

Οι "Θηριόμορφοι" είναι ένα βιβλίο που κλείνει διαρκώς το μάτι στον αναγνώστη, είτε με το ύφος του είτε με τα γεγονότα που καταγράφει είτε με τη δομή του. Το πρώτο μέρος αποτελείται από την αφήγηση, σε α' πρόσωπο, του κεντρικού ήρωα, ενώ στο δεύτερο μέρος την σκυτάλη παίρνει η ηρωίδα μας, όχι μόνο για να πει τη δική της ιστορία, αλλά και να μας αποκαλύψει όλα τα στοιχεία που αγνοεί ο ήρωας στο πρώτο μέρος! Στο τρίτο και τελευταίο μέρος τον λόγο πλέον παίρνει ο αφηγητής/η αφηγήτρια, που δίνει κάποιο τέλος στην ιστορία, παίζοντας περισσότερο με τον αναγνώστη παρά καλύπτοντας όλα τα κενά.

Το βιβλίο της Έλενας Μαρούτσου συνδυάζει την ωραία πλοκή με τους ενδιαφέροντες ήρωες, το ήρεμο ύφος με το παιχνιδιάρικο αφηγηματικό στιλ, την ονειρική ατμόσφαιρα με τις σουρεαλιστικές φωτογραφίες και κάπως έτσι έχουμε ένα απολαυστικό μυθιστόρημα.

Της Χρυσάνθης Ιακώβου/ Αναδημοσίευση απο το Περί ου

Στο νέο της βιβλίο "Η κρεμμυδαποθήκη" η Κατερίνα Λιάτζουρα μας παραδίδει μια ποιητική συλλογή βαθιά σε νοήματα, δυνατή σε εικόνες, θυελλώδη ως προς την γλώσσα και ασυνήθιστη στη μορφή.

Το πρώτο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της συλλογής είναι ότι τα ποιήματα ισορροπούν ανάμεσα στην ποιητική και την πεζή μορφή. Ενώ με την πρώτη ματιά τα κείμενα μοιάζουν με μικρά διηγήματα, κρατούν εντούτοις όλα τα στοιχεία του ποιητικού λόγου.

Σε δεύτερο επίπεδο, και καθώς βυθίζεται ο αναγνώστης στο βιβλίο, αυτό που δημιουργεί έντονη αίσθηση είναι οι εικόνες και η χειμαρρώδης γλώσσα. Με τρόπο σχεδόν συνειρμικό, η Κατερίνα Λιάτζουρα ανακατεύει συναισθήματα, προσωπικά βιώματα, τόπους, υπαρξιακούς προβληματισμούς και σκηνές βγαλμένες από την καθημερινότητα. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό ότι πολλοί τίτλοι φέρουν ονόματα πόλεων και συγκεκριμένα μέρη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα συναισθήματα που καταγράφονται δεν έχουν μια καθολική απήχηση.

Οι εικόνες της "Κρεμμυδαποθήκης" είναι σκοτεινές, εσωστρεφείς, επώδυνες. Το ποιητικό υποκείμενο συλλαμβάνεται πάντα σε μια κρίσιμη στιγμή -αγωνίας, μετάνοιας, αμαρτίας, απολογισμού, συμφιλίωσης, πάλης- καθώς προσπαθεί να κρατήσει την ισορροπία του. Υπάρχει μια διαρκής κίνηση, καθώς η ποιήτρια συνεχώς μετατοπίζεται ή αναζητά κάτι -άλλοτε πραγματικά και άλλοτε νοερά- αλλά δε φαίνεται ποτέ να αναπαύεται ή να λυτρώνεται. Ίσως όμως αυτό να μην έχει και τόση σημασία: υπάρχει πάντα μια δυσκολία και μια ματαιότητα σε όλη αυτήν την αναζήτηση.

Έχει ενδιαφέρον ότι το ποιητικό υποκείμενο είναι πάντα μόνο. Ακόμα και στα ποιήματα που γίνεται αναφορά σε άλλα πρόσωπα, αυτά θα είναι νεκρά ή θα εμφανίζονται με άλλη μορφή ή θα λάμπουν δια της απουσίας τους. Αυτή η απουσία δε σταματά να διατρέχει τη συλλογή ούτε στα ερωτικά ποιήματα.

Παρόλο που η ποιήτρια επέλεξε να "πεζοποιήσει" τα ποιήματά της και να μην χρησιμοποιήσει στίχο, ο λόγος της δεν πέφτει στην παγίδα της φλυαρίας. Οι προτάσεις της είναι κοφτές, σε πολλές περιπτώσεις απουσιάζουν τα άρθρα, έχει αφαιρεθεί κάθε τι περιττό. Η γλώσσα της όμως παραμένει έντονη, θυελλώδης, σχεδόν ονειρική.

Η Κατερίνα Λιάτζουρα καταθέτει στην "Κρεμμυδαποθήκη" της μια ποίηση βαθιά προσωπική, βιωματική και υπαρξιακή. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι την ίδια στιγμή τα ποιήματά της παραμένουν απίστευτα εξωστρεφή για όποιον θέλει να πλάσει τις εικόνες στο μυαλό του, να ταυτιστεί, να απαντήσει στα φιλοσοφικά ερωτήματα που τίθενται. Όπως και να έχει, η ανάγνωση του βιβλίου μοιάζει με μια εμπειρία που απαιτεί όλες τις αισθήσεις.

ΛΑΥΚΟΣ Ή ΤΑ ΚΟΡΑΚΙΑ

Μαύρα κοράκια πετάξανε χαμηλά. Σημάδι δυσοίωνο είπανε οι γειτόνισσες στην πεζούλα. Δυο τα κοράκια που κουβαλήσανε την κάσα στα φτερωτά τους κοστούμια. Νεκρική πομπή ανέβηκε τη σκάλα. Σπίτι αφιλόξενο και εχθρικό σε υποδέχτηκε στερνά. Κοίταζες προς την ανατολή, όπως αρμόζει. Καφές, κονιάκ, στραγάλι, σταφίδα και σοκολατένια ελιά. Ανεμάκι φθινοπωρινό έμπασε το παραθύρι. Οι τρίχες στο πηγούνι σου μου φανήκανε πως ανεμιστήκανε. Μαζί με τα λουλούδια που σε στολίζουνε. Ταράχτηκε και η γραμμή των χειλιών σου, μ' όλα αυτά που άκουσες το βράδυ ετούτο. Τα έσφιξες πιότερο. Ένα αμυδρό χαμόγελο γινήκανε. Τα βλέφαρά σου μισόκλειστα αγνάντευαν τους προγόνους που ξεκρεμαστήκανε πρόσφατα από τα καρφιά τους. Τα σημάδια τους ακόμα ορατά στον τοίχο. Έξω βρέχει. Τα μάτια του Θανάση κλάψανε, μα της Φιλιώς καθόλου. Και ο Γιαννάκης και ο Δημητρός ήτανε εκεί. Συμπράξαν στην παρωδία. Όλη η γενιά σου. Το αίμα σου. Χαμένο κληροδότημα στις δικές του ερινύες. Εσύ, όμως, δεν έδωσες σημασία. Ετοιμάζεσαι νύφη να ντυθείς, και πάλι. Άσπιλη, αθώα, μεγαλόψυχη, να πας να συναντήσεις εκείνον. Το κρύο είναι τσουχτερό απόψε. Σε διαπερνά, όπως ο κάθε Λαύκος, όπως ο κάθε θάνατος. Η πλατεία σε αποχαιρέτησε στροβιλίζοντας τα πλατανόφυλλά της. Στρώμα υπόκωφων ήχων στο πέρασμά μου. Κάνει κρύο μέσα στην εκκλησία. Είμαστε παγωμένες Κατίνα. Η καμπάνα ηχεί πένθιμα. Ποια από τις δυο μας πεθαίνει; Το χώμα μυρίζει μούχλα. Καιρό είχε να αεριστεί. Να που ήρθε η ώρα. Για όλα έρχεται η γαμημένη ώρα. Τα κοράκια δεν βλέπουν την ώρα να αποδημήσουνε. Το Πήλιο φόρεσε τα γιορτινά του.

Της Χρυσάνθης Ιακώβου / Αναδημοσίευση απο το Fractal

Ο Αλέξης Σταμάτης στο νέο του βιβλίο πλάθει έναν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα λογοτεχνικό ήρωα, τον Στέφανο, έναν άντρα μοναχικό, που κουβαλά τους προσωπικούς του δαίμονες και έχει ακόμα τις πληγές του ανοιχτές από μια προηγούμενη σχέση του που τέλειωσε άδοξα. Μετά από χρόνια απουσίας από την Αθήνα, ο Στέφανος επιστρέφει στην πόλη αυτήν, όπου ξεκινά να εργάζεται ως ιδιωτικός ντετέκτιβ. Μια μέρα θα δεχτεί μια ασυνήθιστη επαγγελματική επίσκεψη: μία γυναίκα θα του ζητήσει να την παρακολουθήσει. Και από εκείνη τη στιγμή θα ξεκινήσει μια απίστευτη ιστορία που θα επηρεάσει με εντελώς απρόσμενο τρόπο όλους τους εμπλεκόμενους.

Νουάρ ατμόσφαιρα, έντονα στοιχεία αστυνομικού μυθιστορήματος, αρκετή δόση μυστηρίου και απανωτές εκπλήξεις είναι όσα θα συναντήσει κανείς διαβάζοντας τα "Αθώα Πλάσματα". Ο Αλέξης Σταμάτης στήνει μια άκρως ενδιαφέρουσα πλοκή που εξελίσσεται με τρόπο απρόβλεπτο και με ένταση που συνεχώς κλιμακώνεται.

Παρόλ' αυτά, τα "Αθώα Πλάσματα" δεν είναι βιβλίο αστυνομικό ούτε μυστηρίου. Είναι ένα βιβλίο απόλυτα υπαρξιακό. Ο συγγραφέας ακολουθεί τον ήρωα του στις πιο μύχιες διαδρομές του, στις πιο σκοτεινές του σκέψεις, στους πιο οδυνηρούς προβληματισμούς του και μας τον παρουσιάζει με μοναδική λογοτεχνική μαεστρία.

Από την άλλη, ο Αλέξης Σταμάτης χρησιμοποιεί αυτήν την ιστορία για να θέσει ερωτήματα, για να εξερευνήσει τις έννοιες ηθική, αλήθεια, πραγματικότητα, μνήμη, συνείδηση, ενοχή. Για να διερευνήσει τα δίπολα έρωτας-θάνατος, καλό-κακό, άγιος-εγκληματίας, παρουσιάζοντας τα τελικά ως όψεις του ίδιου νομίσματος. Ο τίτλος του βιβλίου -διόλου τυχαία επιλεγμένος- κάνει λόγο για πλάσματα αθώα, αλλά οι ήρωες μόνο αθώοι δεν είναι - ή εξαρτάται από ποια οπτική γωνία θα επιλέξεις να τους δεις.

Ένα βιβλίο που κρύβει μέσα του μεγάλες αντιθέσεις, που τολμά να κάνει γενναίες ανατροπές, που σπρώχνει τους ήρωες του πέρα από τα όρια τους, που καταφέρνει να διατηρήσει ισορροπία ανάμεσα στο μυστήριο και τους φιλοσοφικούς προβληματισμούς που θέτει - κι όλα αυτά χωρίς να παρασυρθεί σε σουρεαλιστικά μονοπάτια. Απολαυστικό από κάθε άποψη.

Της Χρυσάνθης Ιακώβου / Αναδημοσίευση απο το Περί ου

Πώς θα ήταν τα παιδικά παραμύθια αν ξέφευγαν από το παραδοσιακό δίπολο του καλού και του κάκου; Αν το ηθικό και το ανήθικο ήταν πιο διφορούμενες έννοιες και αν οι ήρωες τους ανταποκρίνονταν στα… σύγχρονα δεδομένα; Αν η Χιονάτη, για παράδειγμα, συνωμοτούσε με τον κυνηγό; Ή αν ο βάτραχος κατέληγε στη φυλακή αντί να ξαναγίνει πρίγκιπας;

Ο Κώστας Στοφόρος στη "Συνωμοσία της Χιονάτης" επεξεργάζεται αυτήν την καταπληκτική ιδέα και μας παραδίδει τους κλασικούς μύθους υπό ένα ολότελα διαφορετικό πρίσμα, σχολιάζοντας έξυπνα τη σημερινή κοινωνία.

Οι 30 ιστορίες του βιβλίου είναι μικρές και εξαιρετικά λακωνικές - εντούτοις καταφέρνουν να χωρέσουν μέσα τους πάρα πολλά μηνύματα, να προβληματίσουν και να αφήσουν χώρο για πολλές προεκτάσεις και ερμηνείες.

Με ύφος σατιρικό, χιουμοριστικό και καυστικό, ο Κώστας Στοφόρος καταδεικνύει τις παθογένειες της σημερινής κοινωνίας, χρησιμοποιώντας με τρόπο ανατρεπτικό και ευφάνταστο τους αγαπημένους ήρωες των κλασικών παραμυθιών: ο ψεύτης βοσκός έγινε πάμπλουτος, το αθάνατο νερό αγοράστηκε από εταιρία και εμφιαλώθηκε και η Ραπουνζέλ παντρεύτηκε έναν εκατομμυριούχο και το έριξε στις πλαστικές.

Ένα εξαιρετικά έξυπνο βιβλίο, απολαυστικό στην ανάγνωση και εύστοχο ως προς το περιεχόμενο του, "Η συνομωσία της Χιονάτης" έχει τόσο φαντασία όσο και δριμύτατη κριτική στην κοινωνία του σήμερα.

Της Χρυσάνθης Ιακώβου/ Αναδημοσίευση απο το Fractal

Τι συμβαίνει πίσω από τις κλειστές πόρτες ενός σπιτιού; Πόσα μυστικά κρύβει ένα παντρεμένο ζευγάρι; Πώς αντιδρά μια ερωτευμένη γυναίκα που προδόθηκε; Είναι δυνατόν ένας παράνομος έρωτας να έχει ευτυχισμένο τέλος; Είναι πάντα ξεκάθαρο αν αυτό που ζούμε είναι αλήθεια; Μέχρι πού μπορούμε να φτάσουμε για αυτό που επιθυμούμε;

Σε αυτά τα ερωτήματα προσπαθεί να απαντήσει η Μαρία Παπαϊωάννου στη συλλογή διηγημάτων της "Συζυγίες". Ένα βιβλίο με ιστορίες που ξεκινούν με τον πιο απλό τρόπο για να καταλήξουν στο πιο εκρηκτικό και αναπάντεχο φινάλε.

Οι ήρωες της Μαρίας Παπαϊωάννου είναι απόλυτα συνηθισμένοι άνθρωποι που οι ζωές τους δε μοιάζουν να έχουν τίποτα το ιδιαίτερο. Μέχρι τη στιγμή που κάποιο γεγονός τους εκτροχιάζει εντελώς και τότε λειτουργούν με τον πιο απροσδόκητο και σοκαριστικό τρόπο. Σε αυτό ακριβώς το σημείο αποφασίζει να μας τους συστήσει η συγγραφέας, παρασέρνοντας έτσι -τόσο τα πρόσωπα των διηγημάτων της όσο και τους αναγνώστες- σε απίστευτα μονοπάτια.

Γυναίκες που μαθαίνουν τα μυστικά των συζύγων τους, άντρες που μπλέκονται σε παράξενες ερωτικές σχέσεις, ερωμένες που απογοητεύονται και σύζυγοι που κακοποιούνται, οι ήρωες των "Συζυγιών" είναι καθημερινοί άνθρωποι που η ζωή τους δεν εξελίχτηκε όπως την σχεδίαζαν. Η Μαρία Παπαϊωάννου, με εξαιρετική λογοτεχνική δεινότητα, τους παρουσιάζει στην πτώση τους και τους αγκαλιάζει γεμάτη κατανόηση στην τελική συντριβή τους.

Ένα βιβλίο σκληρό και βαθιά ανθρώπινο. Ιστορίες γεμάτες ανατροπές και εκπλήξεις, που σκάνε σαν μικρές βόμβες. Υπέροχη γραφή, πολλή φαντασία, έντονα συναισθήματα. Οι "Συζυγίες" είναι από τα βιβλία που δε θέλεις να τελειώσουν και που σου μένουν στο μυαλό για αρκετό καιρό μετά την ανάγνωση.