Hereafter (Η ζωή μετά), 2010

Σκηνοθέτης: Clint Eastwood

Παίζουν: Matt Damon, Cécile De France, Bryce Dallas Howard

«Η ζωή μετά» είναι μια ταινία που έχει να κάνει με τον θάνατο: αυτός είναι ο πρωταγωνιστής και αυτός αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ιστορίας. Ένας Αμερικάνος που έχει το «χάρισμα» της επικοινωνίας με τους νεκρούς, μία Γαλλίδα δημοσιογράφος που πέθανε και επανήλθε στη ζωή και ένα παιδί από την Αγγλία που έχασε ένα αγαπημένο του πρόσωπο –τρία άτομα που έχουν την προσωπική τους αναμέτρηση με το θάνατο. Πού θα τους οδηγήσει τελικά η αναμέτρηση αυτή;

Ένα τέτοιο θέμα θα μπορούσε να κάνει την ταινία να βουλιάξει, θα μπορούσε να την είχε κάνει από ανυπόφορα καταθλιπτική έως γελοία και εξωπραγματική. Ή θα μπορούσε κάλλιστα να είναι μια ωραιότατη ταινία επιστημονικής φαντασίας. Εδώ όμως είναι που φαίνεται και η μαεστρία του Eastwood: παίρνει ένα θέμα εντελώς σουρεαλιστικό, όπου άνθρωποι επικοινωνούν ή θέλουν να επικοινωνήσουν με νεκρούς, και το αποδίδει με τρόπο τόσο ρεαλιστικό, ώστε η ταινία τελικά δεν «μπάζει» από πουθενά. Είναι βαθιά ανθρώπινη και άκρως συγκινητική (δεν αποκλείεται να βουρκώσετε).

Όχι πως το φιλμάκι κάνει πουθενά κοιλιά, αλλά ίσως σε κάποιες στιγμές να αισθανθείτε ότι η εξέλιξη προχωρά πιο αργά από το αναμενόμενο. Παρόλ’ αυτά, το καλογραμμένο σενάριο, οι καλές ερμηνείες, η προσεκτική σκηνοθεσία (και η μουσική με την υπογραφή του ίδιου του σκηνοθέτη) αποδεικνύουν για άλλη μια φορά πως καμιά ταινία του Clint Eastwood δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.

The girl on the train (Το κορίτσι του τρένου), 2016

Σκηνοθέτης: Tate Taylor

Ηθοποιοί: Emily Blunt, Haley Bennett, Rebecca Ferguson

 

Η Ρέιτσελ (Emily Blunt) πηγαίνοντας καθημερινά στη δουλειά με το τρένο περνά μπροστά από το σπίτι του πρώην συζύγου της, στο οποίο μένει τώρα με τη νέα του γυναίκα και το παιδί τους. Στον ίδιο δρόμο παρατηρεί πάντα και ένα άλλο σπίτι, όπου μένει ένα νέο ζευγάρι. Το ζευγάρι αυτό συμβολίζει για την Ρέιτσελ την απόλυτη ευτυχία, μέχρι που κάποια μέρα θα δει κάτι που θα αλλάξει τα πάντα.

Ενδιαφέρουσα ταινία, βλέπεται άνετα χωρίς να κάνει κοιλιά, χωρίς να φλυαρεί, χωρίς να χάνει το στόχο και τον ρυθμό της. Η ιστορία ξετυλίγεται αργά, αφήνοντας κάθε στιγμή όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, χωρίς να ξέρεις πού ακριβώς θα καταλήξει. Και έχει σε αρκετά σημεία και τις ανατροπές της. Η πλοκή παίζει πολύ με το παρελθόν και το παρόν, με το ποιος είναι αθώος και ποιος ένοχος, τι είναι αλήθεια και τι είναι ψέμα.

Όλα αυτά συμπλέκονται με έναν ωραίο τρόπο, σε μια ατμόσφαιρα μουντή που επιτείνει την μυστηριακή αίσθηση της ταινίας, με την πρωταγωνίστρια να ανυψώνει άξια το όλο εγχείρημα.

Βέβαια, το Κορίτσι του Τρένου δεν είναι καμιά ταινία πρωτότυπη ούτε κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί. Κι αν έπρεπε να βάλουμε μια ταμπέλα και να την κατατάξουμε στα θρίλερ μυστηρίου, και πάλι δεν μπορεί να συγκριθεί με αριστουργήματα του είδους. Όπως και να έχει όμως, είναι εξαιρετική.

Lion, 2016

Σκηνοθέτης: Garth Davis

Ηθοποιοί: Dev Patel, Nicole Kidman, Rooney Mara, Sunny Pawar

Ο Σαρού, ένα πεντάχρονο αγόρι από την Ινδία, παίρνει μια μέρα το λάθος τρένο και χάνεται στην τεράστια και αφιλόξενη Καλκούτα. Αδυνατώντας να βρει την οικογένεια του, θα καταλήξει σε ορφανοτροφείο και θα δοθεί για υιοθεσία σε ένα ζευγάρι στην Αυστραλία. Όταν μεγαλώσει όμως θα θελήσει να αναζητήσει την πραγματική του οικογένεια.

Όμορφη, ενδιαφέρουσα και συγκινητική ταινία, το "Lion" καταφέρνει εύκολα να πετύχει τους στόχους για τους οποίους φαίνεται να γυρίστηκε: και φέρνει δάκρυα στα μάτια του θεατή, αλλά και του τραβά την προσοχή για ένα τόσο φλέγον θέμα όπως είναι τα χαμένα παιδιά της Ινδίας (σύμφωνα με την ταινία, εξαφανίζονται ετησίως 80.000 παιδιά).

Βασισμένο σε πραγματική ιστορία (και με την προτροπή στους θεατές να επισκεφτούν το www.lionmovie.com για περαιτέρω ενημέρωση), το "Lion" έχει το προσόν να πραγματεύεται ένα ιδιαίτερο και σημαντικό θέμα που δε βλέπουμε συχνά στη μεγάλη οθόνη.

Το δίωρο της ταινίας κυλά με απίστευτη ταχύτητα -ειδικά το πρώτο μέρος με την πορεία του πεντάχρονου ακόμα Σαρού (το οποίο και -αναπόφευκτα- θυμίζει λίγο "Slumdog Millionaire"). Η ταινία σε κρατά από το χέρι και σε σέρνει μέχρι το λυτρωτικό φινάλε, χαρίζοντας σου μια γνήσια και δακρύβρεχτη κινηματογραφική εμπειρία. Φωτογραφία, σκηνοθεσία, σενάριο, μουσική, ερμηνείες, όλα είναι άψογα και αψεγάδιαστα (και δικαιολογημένες οι έξι υποψηφιότητες για Όσκαρ: Καλύτερης Ταινίας, Β' Ανδρικού -για τον Dev Patel- και Β' Γυναικείου Ρόλου -για την Nicole Kidman-, Προσαρμοσμένου Σεναρίου, Φωτογραφίας και Μουσικής).

Η πλοκή βέβαια ακολουθεί μια γενικά απλή πορεία και τα πάντα μοιάζουν να ταιριάζουν μεταξύ τους και να εξελίσσονται με έναν τρόπο βολικό και απλοϊκό, ακόμα κι όταν φτάνουμε στο σχετικά αναμενόμενο φινάλε. Είναι προφανές ότι οι δημιουργοί της ταινίας αρπάχτηκαν από το αβανταδόρικο θέμα της και έριξαν το βάρος στο συναίσθημα. Ακόμα κι έτσι όμως, η ταινία δεν καταφέρνει να χάσει την ομορφιά της.

Κάποιες φορές έχει πλάκα. Οργανωμένες ladies night, προσφορές σε καταστήματα, φοράς τα καλά σου και βγαίνεις έξω, ο αγαπημένος σου σού εύχεται χρόνια πολλά, ξεπορτίζεις με τις κολλητές. Ωραία πράγματα.

Αυτό βέβαια είναι άλλο ένα παράδειγμα από τα μυριάδες κατά τα οποία χάνουμε το νόημα και την ουσία των πραγμάτων και βρίσκουμε ευκαιρίες για καλοπέραση ή χαζολόγημα.

Πίσω από τη γιορτή της γυναίκας είναι η εκδήλωση διαμαρτυρίας κάποιων εργατριών κλωστοϋφαντουργίας το 1857 στη Νέα Υόρκη που ζητούσαν καλύτερες συνθήκες εργασίας. Και πίσω από την κινητοποίηση αυτή είναι χιλιάδες χρόνια καταπίεσης της γυναίκας, σε μια κοινωνία που δεν την θεωρούσε ποτέ ισότιμη με τον άντρα.

Ακόμα και ο φεμινισμός -τη σημασία του οποίου επίσης γελοιοποιούμε, λέγοντας ότι οι φεμινίστριες θέλουν να μένουν αξύριστες και καίνε τα σουτιέν τους- δε θέλει να μας πει ότι οι γυναίκες πρέπει να είναι μαγκιόρες και να κάνουν ό,τι γουστάρουν. Για να έχουμε μετά τα κλισέ ότι οι γυναίκες έχουν χάσει τη θηλυκότητα τους κι ότι έχουν τάχα ευνουχίσει τους άντρες. Ο φεμινισμός υποστηρίζει απλώς την ισότητα των δύο φύλων και το δικαίωμα της γυναίκας να έχει ίσες ευκαιρίες με τους άντρες σε όλους τους τομείς.

Η 8η Μαρτίου είναι μια ωραία μέρα για να το ξαναθυμηθούμε αυτό και να προβληματιστούμε και να αλλάξουμε τις τυχόν σεξιστικές απόψεις μας. Αντ' αυτού, εξαντλούμε βλακωδώς την ημέρα με χαριτωμένα τσιτάτα στο fb, με καρδούλες και τριαντάφυλλα, με έξοδο σε μπαράκια και πέρα από όλα αυτά υποστηρίζοντας κάθε τι εμπορικό που έχει ανθίσει γύρω από αυτήν την μέρα.

Υπήρξαν γυναίκες που αγωνίστηκαν για την ισότητα των δύο φύλων, υπάρχουν γυναίκες σε πάρα πολλά κράτη του κόσμου που καταπιέζονται μέχρι σήμερα, υπάρχουν γυναίκες που κακοποιούνται μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Αυτές ας σκεφτούμε σήμερα -τουλάχιστον σήμερα.

Πάνος Καρκανεβάτος, σκηνοθέτης

«Σε συνθήκες κρίσης και πίεσης οι προτάσεις που προκύπτουν είναι ακόμα πιο προωθημένες»

 

Κατάγεστε από τις Σέρρες, αλλά εδώ και πάρα πολλά χρόνια δε μένετε εδώ.

Από τις Σέρρες έφυγα μικρός, ούτε καν το Λύκειο δεν τελείωσα εδώ. Αλλά είχα πάντα μια σχέση με τον τόπο μου -και μέσα από τις ταινίες μου. Πατρίδα μου είναι οι Σέρρες, αυτό δεν αλλάζει.

Ποια είναι η αλήθεια σας, που θέλετε να προβάλλετε μέσα από τις ταινίες σας;

Θεωρώ ότι οι ταινίες γενικά πρέπει να περιέχουν προσωπική και βιωμένη αλήθεια και αυτό να μπορεί να μιλάει στους ανθρώπους. Μια έντιμη και ειλικρινής σχέση με τον κόσμο και τα πράγματα μπορεί να παράξει αλήθεια. Τότε μόνο η ταινία έχει την ελπίδα να κινηθεί σε ευρύτερες περιοχές… Διαφορετικά, οι ταινίες γίνονται όχι απλώς προσωπικές, αλλά ιδιωτικές δηλώσεις και τάσεις, που δεν ξέρουν και κατά πόσο αφορούν κάποιον.

Ως σκηνοθέτης έχετε φτάσει στο σημείο που θα θέλατε;

Η αναζήτηση δε σταματά ποτέ. Είναι ένα βάσανο, αλλά ταυτόχρονα είναι και μια διαδικασία δημιουργική, το να αισθάνεσαι ότι δεν έφτασες ακόμα σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Αυτό είναι που με κινητοποιεί –νιώθεις ότι πρέπει να συνεχίσεις και να συναντήσεις κάτι παραπέρα!

Δεν μπορεί όμως αυτή η συνεχής αναζήτηση να οδηγήσει στο αίσθημα του ανικανοποίητου;

Δεν έχει να κάνει με το αίσθημα του ανικανοποίητου, έχει να κάνει με το να συναντήσεις έναν καλύτερο εαυτό σε ένα επόμενο βήμα.

Στόχοι σας, λοιπόν, για το μέλλον;

Το μέλλον άδηλον, με όλα αυτά που ζούμε… Αλλά, για να είμαι ειλικρινής, μπορώ να θυμηθώ και δυσκολότερες συνθήκες. Όχι βέβαια πως τα πράγματα αυτή τη στιγμή είναι ευνοϊκά, απλώς, σε αυτή τη δουλειά, έχουμε μάθει να μην εξαρτάται ο αγώνας μας και η θέληση μας από τις συνθήκες. Επηρεάζεται ασφαλώς, αλλά προσπαθούμε να μην καθορίζεται καταλυτικά.

Υπάρχουν, δηλαδή, περιθώρια για έκφραση και δημιουργία.

Πάντα υπάρχουν. Οι τρόποι έκφρασης είναι πολλαπλοί και πολυεπίπεδοι, είναι ένα πεδίο πάντα ανοιχτό. Και μάλιστα σε συνθήκες κρίσης και πίεσης οι προτάσεις που προκύπτουν είναι ακόμα πιο προωθημένες. Αλλά η κρίση, από την άλλη, μπορεί να γίνεται και άλλοθι για την απραξία.

Έχουμε καινούργιες φωνές αυτή τη στιγμή στον ελληνικό κινηματογράφο;

Υπάρχουν φωνές και υπάρχουν και πολλά πράγματα που περνούν απαρατήρητα –τα οποία ίσως να είναι και τα πιο ενδιαφέροντα. Είναι πολύ σημαντικό να μην είναι τα πράγματα μονοσήμαντα, να μην κινούνται δηλαδή μέσα από μία «μόδα» και να μην στρέφουν τον κόσμο προς μία κατεύθυνση. Θέλει αντιστάσεις αυτό, το να μην μπαίνει κανείς στο χώρο ανάλογα με τη «μόδα». Καλό είναι να στέκεσαι νηφάλιος και να απευθύνεσαι σε ένα πεδίο πιο πλατύ, πιο ευρύ.

Η τελευταία σας ταινία «Όχθες» είναι η τρίτη που γυρίζετε στις Σέρρες, μετά το «Μεταίχμιο» και το «Χώμα και νερό». Προς τι η επιλογή;

Για την τελευταία ταινία ο λόγος ήταν ο Στρυμώνας. Χρειαζόμασταν ένα ποτάμι και το συγκεκριμένο ήταν ό,τι έπρεπε. Γενικά έχω επιλέξει το νομό Σερρών για γυρίσματα και γιατί το τοπίο ταίριαζε στις ιστορίες των συγκεκριμένων ταινιών, αλλά και για λόγους …συναισθηματικούς. Μπορεί κανείς να σκεφτόταν ότι αυτό γίνεται για λόγους ευκολίας, αλλά η αλήθεια είναι ότι συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο, ότι εδώ είναι ίσως ακόμα πιο δύσκολο απ’ ότι θα ήταν οπουδήποτε αλλού. Είναι αυτό που έλεγα πριν για τη βιωμένη αλήθεια. Κάτι που το έχεις ζήσει και το έχεις δει το προσεγγίζεις καλύτερα. Και ένιωθα ότι αυτό μπορεί να ισχύσει και εδώ. Έπειτα, η περιοχή των Σερρών έχει ένα δυναμικό χώρων συγκλονιστικό. Έχει πολλά πρόσωπα, πολλές εκδοχές, και σε τόσο μικρή απόσταση το ένα από το άλλο. Σε άλλα μέρη έχεις ένα στοιχείο, εδώ δέκα! Είναι ένα απέραντο πλατό! Στο εξωτερικό βέβαια συμβαίνει και το άλλο, δηλαδή οργανώνονται υποδομές ώστε να προσελκύουν γυρίσματα, παραγωγές, και αυτό φυσικά έχει μια πολλαπλασιαστική επίδραση. Αλλά αυτά δε συμβαίνουν εδώ…

Τι θα ήσασταν αν δεν είχατε γίνει σκηνοθέτης;

Α, δεν ξέρω. Απλώς δεν είχα σκεφτεί ποτέ κάτι άλλο. Από πολύ μικρός ήταν η μόνη μου επιλογή, ένας μονόδρομος.

Πώς πήρατε την απόφαση;

Όταν ήμουν μικρός, θυμάμαι είχε ανοίξει ένα σινεμά στη μέση του πουθενά, είχα δει εκεί εκατοντάδες ταινίες, και μάλιστα ιδιαίτερες, απορώ πραγματικά πώς έφταναν εδώ. Τότε το σινεμά ήταν ένα παράθυρο στον κόσμο, μια σπουδή. Πολύ μικρός βρέθηκα έξω και μου ήταν όλα γνωστά, οικεία… Δεν το αποφάσισα να γίνω σκηνοθέτης, δεν το σκέφτηκα καν, ήρθε αυτονόητα.

Η πιο σημαντική στιγμή της καριέρας σας;

Δεν είναι μία στιγμή, είναι κάποια πράγματα μικρά και αδιόρατα και προσωπικά. Είναι κάτι που επαναλαμβάνεται με όλες τις ταινίες, όταν μετά από τη διαδρομή των τριών-τεσσάρων χρόνων, από τη στιγμή που υπάρχει μια ιδέα μέχρι τη στιγμή που η ταινία είναι έτοιμη, κάθομαι μόνος μου στην αίθουσα και είμαι ο πρώτος θεατής. Είναι μια ιδιαίτερη και πολύ μοναχική στιγμή, που κρύβει παράλληλα και έναν μεγάλο αγώνα. Και μετά από αυτό αυτονομούνται τα πράγματα, δε σε χρειάζονται πια, έχουν δικό τους παλμό και πορεύονται και διαγράφουν την πορεία τους σε βάθος χρόνου.

 

(Περιοδικό Ser-Free, #38, Οκτώβριος 2015)